است . و اين قول از « فاكهة الخُلفاء » و « تهذيب الأخلاق » ابن مِسكويه و « رسائل إخوان الصّفا » نقل شده است . امّا از نقطهء نظر بحث در تطوّرات الفاظ مىتوان گفت كه اصل چينى آن ، مُنگوك يا مُنچوگ بوده است و سپس به عبرانى و عربى به يأجوج و مأجوج درآمده و در يونانى به گوك و ماگوگ آمده است . و از مشابهت كامل بين ماگوگ و منگوگ مىتوان حكم كرد كه اين كلمه از لفظ چينى منگوگ تطوّر يافته است ، همچنان كه منغول و مغول از تطوّرات آنست . يأجوج و مأجوج همان طائفهء مغول هستند پس يأجوج و مأجوج همانا طائفهء مغول هستند كه از روزگاران قديم در شمال شرقى آسيا سكونت داشته و اين امّت بزرگ گاهى بر چين هجوم مىبردند و گاهى از طريق داريال قفقاز به ارمنستان و شمال ايران حمله مىآوردند ، و گاهى بعد از بناى سدّ به شمال اروپا حمله ور ميشدند و در نزد آنها به سِيت معروفند . و از ايشانند جماعتى كه به روم حمله مىبردند و در اين مرتبه دولت رومان ساقط شد و يونانيان آنها را سِىتِهين ميگويند و همين نام در كتيبهء داريوش در استخر فارس ذكر شده است . و سابقاً گفتيم كه از كتب عهد عتيق استفاده مىشود كه اين امّت مفسد از سكنهء دورترين نواحى شمالى بوده‌اند . « 1 » و « 2 »

--> ( 1 ) تفسير « الميزان » ج 13 ، از ص 387 تا ص 426 ؛ و در اينجا علّامه فرموده‌اند : اين ملخّص كلام أبو الكلام آزاد بود كه ما آورديم ، و اگرچه از